Interview met Trouw-journalist Bart Zuidervaart

Ze worden de waakhonden van de democratie genoemd. Over wie heb ik het dan? Over de parlementaire pers, simpeler gezegd: de journalisten die verslag doen van politiek. Daar gaan we in deze serie uitgebreid kennis mee maken! Dit keer het interview met Bart Zuidervaart, ik sprak hem over de afgelopen jaren en vooral hoe hij die als journalist ervaren heeft.

Zou u eerst kort wat over uzelf willen vertellen?

“Ik heet Bart Zuidervaart en ik werk al 20 jaar voor de Trouw. De laatste tien jaar werk ik op de Haagse redactie, waarvan zeven jaar als chef. We werken hier met zeven mensen en doen verslag van alles dat in de Eerste en Tweede Kamer en op de ministeries gebeurt.”

Hoe zag u de afgelopen jaren, sinds het begin van de coronapandemie?

“Alles kwam stil te liggen, op de coronadebatten na. Dus de Tweede Kamer was leeg. Het kabinet vergaderde vanuit huis, de ministerraad was digitaal. Dus voor ons werd het werk er niet makkelijker op. We zijn gewend om hier in Den Haag overal rond te lopen, wij zoeken politici op, wij beintervieuwen ze in de wandelgangen. Dat moest ook allemaal telefonisch.”

Kwam u ook wel eens bij de coronapersconferentie‘s?

“Ik heb de eerste drie gedaan. Die waren nog met Bruno Bruins en een paar andere ministers. Later werd het wat professioneler, toen had je alleen Rutte en De Jonge. Op een gegeven moment kreeg je veel demonstraties, dan werd de deur geblokkeerd. Dan moest de politie eerst zorgen dat alle demonstranten weggingen voordat de journalisten weer naar buiten konden.”

Dat is het volgende punt waar we het over gaan hebben, de kritiek die er is richting journalisten. Dat is de afgelopen tijd flink toegenomen, heeft u ook te maken gehad met bedreigingen?

“Als ik langsliep bij een demonstratie dan werd er weleens wat geroepen. Maar omdat wij een krant zijn hadden wij daar nooit zo’n last van. Zij vinden wel dat wij kritischer moeten zijn op het corona-beleid. De bedreigingen waren gelukkig nooit persoonlijk tegen mij gericht. Dat komt ook omdat ik geen camera en microfoon bij me heb. En mensen die dat wel bij zich hebben zijn herkenbaarder en werden echt bedreigd.”

Schrijft u ook voorzichtiger?

“Nee, politici opereren wel behoedzamer. En dat is heel zorgelijk, dat zij zich geremd voelen in debatten. Dan is er echt wat aan de hand. Ik heb er ook geen last van omdat ik niet persoonlijk bedreigd wordt, maar als je dat wel hebt dan kan ik me voorstellen of je je afvraagt of je nog wel door moet gaan.”

Wat is het verschil tussen werken bij Ongehoord Nederland en werken bij Trouw?

“Wij verschillen heel erg in de manier hoe wij met nieuws omgaan. Zij doen net alsof zij dingen belichten waar wij als Mainstream Media, zoals zij ons noemen, onze neus voor ophalen. Maar wat ik voorbij zie komen is dat zij zeer omstreden uitlatingen doen. Laatst was er een uitzending met een Belgische politicus, die uitzending ging over de omvolkingstheorie (de bewering dat de westerse cultuur vervangen wordt door migranten) dat zijn kwaadaardige theorieën. Er is ook niet voor niets een onderzoek gekomen vanuit de NPO of dat allemaal wel zomaar kan (ze hebben nu zelf een boete gekregen). Zij hebben het idee dat ze alles mogen zeggen, in zekere zin mag dat ook, ik ben ook helemaal niet voor censuur. Maar als zij het hebben over de oorlog in Oekraïne dan laten ze iemand aan het woord die sympathie uit voor Rusland, maar de tegenpartij laten ze niet aan het woord. Dan krijg je eenzijdige journalistiek. Dus ik zou er zeker niet kunnen werken!”

En iets al de Telegraaf?

“Nee, daar zou ik niet passen. De Telegraaf benadert het nieuws op een bepaalde manier en dat doen ze uitstekend! Alleen het past niet bij de manier waarop wij journalistiek benaderen. Ik zal je een voorbeeld geven. Minister Van Gennip zei een poosje terug in een interview aan het AD dat mensen uit Franse probleemwijken in Nederland kunnen werken. Het was een onhandige uitspraak, maar vervolgens wordt het een grote rel. Maar wat was er nu precies aan de hand? Ze roept iets. Er ligt geen kabinetsplan. Allerlei Tweede Kamerfracties gaan reageren, het is allemaal schande. Toen zei de minister: ik heb het helemaal niet zo bedoeld, er is helemaal geen plan. Je moet keuzes maken, en bij zoiets denk ik: daar ga ik geen aandacht aan geven. Maar sommige media vinden dat wel belangrijk.”

Dan gaan we door naar het volgende onderwerp, de afgelopen jaren is het vertrouwen in de politiek hard afgenomen, wat is de grootste oorzaak van die vertrouwensdaling?

“Dat heeft verschillende redenen. De coronatijd was voor veel mensen echt een hele moeilijke periode, mensen zijn in de financiële problemen gekomen. De politiek is natuurlijk heel erg met zichzelf bezig geweest. Kijk naar die kabinetsformatie, die duurde uiteindelijk een maand of tien. En wat is er nou uitgekomen? De coalitie die er was is gewoon blijven zitten. Dan denk ik: heb je daar nu maanden over moeten doen?! Mensen begrijpen dat gewoon niet, en dat snap ik heel goed. Ze zijn maanden bezig geweest met uitsluiten; PVDA wil alleen met GroenLinks, D66 wil alleen maar met PVDA en GroenLinks, het CDA alleen met de VVD. Ze hebben elkaar in een wurggreep gehouden en dat duurde veel te lang. Ik hoop echt dat de politiek inziet dat ze hier ontzettend gefaald hebben!”

“Ik hoop dat de politiek inziet dat ze hier ontzettend gefaald hebben.”

En denkt u dat dat vertrouwen terugkomt als Rutte vertrekt?

“Het is te makkelijk gezegd dat als Rutte weggaat het vertrouwen terugkomt. Want de vraag is of een nieuwe premier dat vertrouwen wel terug kan winnen. Ik denk dat er veel meer nodig is dan een nieuwe premier! Het gaat ook om hoe politici met elkaar omgaan, het gaat er ook om dat we nu 20 fracties hebben in de Tweede Kamer. De ene partij komt op voor dit, de ander voor dat. Allemaal deelbelangen, maar eigenlijk moeten alle partijen het algemene belang dienen. Als het zo blijft denk ik niet dat dat vertrouwen snel terugkomt.”

Denkt u dat het verslag van een journalist ook invloed kan hebben op het vertrouwen in de politiek?

“Ja, misschien niet van één journalist, maar alle media gezamenlijk hebben daar een verantwoordelijkheid in. Het is voor ons heel makkelijk om alleen maar te zeuren. Ik zie het om mij heen vaak gebeuren, Mensen beoordelen politici, ze geven nog net geen rapportcijfer. We mogen best voor de politicus opkomen. Politici maken fouten, net als iedereen. De snelheid waar mensen mee worden afgerekend is enorm, alles ligt onder het vergrootglas. Je hoeft maar één onhandige uitspraak te doen en je bent gelijk trending. De hijgerigheid waarmee wij achter relletjes aanhollen is enorm. En het is zeker onze verantwoordelijkheid om daar iets fatsoenlijker mee om te gaan.”

Wat als de foto’s van de notities van Ollongren niet gemaakt waren?

“Er gaat nog een stapje aan vooraf, stel je voor dat Ollongren geen corona had gehad. Zij kreeg te horen dat ze corona had. Zij is in een lichte staat van paniek naar de auto toegelopen en heeft de papieren niet afgedekt. Als zij geen corona gehad had hadden we ongetwijfeld ook een kabinet Rutte IIII gehad, maar wie weet wat er dan weer voor dingen gebeurd waren. Er kwam ook een discussie opgang; Hadden de media dit wel openbaar moeten maken, was dit wel goed om dit zo naar buiten te brengen. Het was gewoon een onhandige actie van een minister die corona had. Ik vind het wel rechtvaardig dat dit gewoon gepubliceerd is.”

Wat ging er door u heen toen u die foto zag?

“Wij krabte ons achter de oren; Wat staat hier eigenlijk. Ik kreeg meteen de vraag: Wie heeft dit gezegd? Dat weten we nog steeds niet. Ergens in zo’n gesprek is er een notitie van gemaakt. Ik vroeg me ook af waarom zij iets bespreken waar ze niet over gaan. En waarom tijdens de kabinetsformatie?! Het ging nota bene over een kritisch CDA-kamerlid.”

Wat vond u als journalist het allermoeilijkste moment in de formatie?

“Het moeilijkste moment was denk ik het debat dat daarop volgde, het 1 april debat. Dat was het debat over de notities. Dat debat begon om elf uur ’s ochtends, uiteindelijk duurde dat tot drie uur in de nacht. Maar wij moesten verslag doen voor de krant, de krant moet om elf uur bij de drukkerij zijn. Dus moesten wij voor die tijd een verhaal schrijven. Terwijl dat debat nog in volle gang was en de afloop nog niet duidelijk was. Dus we hebben uiteindelijk wel een groot stuk voor de voorpagina geschreven over de crisis in de formatie. Dat was lastig voor ons als journalisten.”

Tot slot, wat wilt u meegeven aan de mensen die mijn site lezen?

“Kamerleden moeten ontzettend hard werken, ze hebben een functie geaccepteerd die buitengewoon zwaar is. Zeker voor de Kamerleden in een kleine fractie, die krijgen weinig ondersteuning. Ze moeten heel veel lezen en in de gaten houden wat er op die grote ministeries gebeurt. Dus wat dat betreft is het lastig voor Kamerleden om alles te doorzien. Ze werken over het algemeen keihard. We moeten ze meer steunen in wat ze doen. Een kamerlid kan niet alles, ze maken ook fouten.”

“We moeten kamerleden meer steunen in wat ze doen.”

Vind u dan dat het politieke systeem in Nederland verkeerd loopt en veranderd moet worden?

“Op een gegeven moment kom je aan de grens, is de politiek op dit moment nog wel gezond genoeg? We hebben 20 fracties! Ik hoop dat dat zichzelf uiteindelijk gaat oplossen. Dat Kamerleden zelf een oplossing gaan vinden voor dit probleem, dat je meer fractie fusies krijgt. En als dat niet gebeurt en als het verergert dan moet je ingrijpen. Met een kiesdrempel of op een andere manier, want dit is natuurlijk niet lang houdbaar.”

Het was heel interessant om hem te spreken en ik wil hem nogmaals bedanken!

3 reacties

  1. Zo Aron, daar heb je flink je best op gedaan. Ik vind dit echt je allerbeste artikel tot nu toe. Ook wat stijl, spelling, interpuncties betreft.

    Geliked door 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s